Gepubliceerde
onderzoeken

ONDERZOEK UITGEVOERD IN GELDERLAND
ONDERZOEK OOK UITGEVOERD IN OVERIJSSEL
26 SEPTEMBER 2018
SamenvattingConclusieConclusiesAanbevelingenBestuurlijke behandeling

Samenvatting

De rol van de provincie Gelderland bij wonen.

 

De woningmarkt is grillig. Nu wordt flink bijgebouwd om aan de vraag te voldoen. Nog niet zo lang geleden was er sprake van een overcapaciteit aan geplande woningbouw. De provincie Gelderland streeft naar balans op de woningmarkt. Het is lastig te bepalen of de provincie daaraan heeft bijgedragen omdat een heldere beschrijving van die balans ontbreekt. Dat concludeert de Rekenkamer Oost-Nederland in haar rapport ‘Wonen: waar staat de provincie voor?’ De Rekenkamer adviseert de provincie Gelderland dan ook om duidelijker aan te geven welke thema’s van provinciaal belang zijn. Om concreet te zijn en uit te werken wat de provincie wil bereiken en wat de rol van de provincie hierin is.

 

Rol provincie op de woningmarkt

De Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar de rol van de provincie bij wonen. De provincie heeft veel vrijheid om te bepalen wat haar belang is en welke rol ze daarbij voor zichzelf ziet. De directe invloed is beperkt. Het onderzoek richt zich daarom vooral op de vraag of de provincie Gelderland de randvoorwaarden voor balans heeft gecreëerd. Balans in kwantiteit en kwaliteit. De kwantiteit gaat over de aantallen. De kwaliteit over bijvoorbeeld het type woning, de plaats waar de woning staat en het aandeel huurwoningen. 

De verantwoordelijkheid van de provincie hangt samen met die van het Rijk en gemeenten. Daarom vatten we in onderstaande infographic de bestuurlijke rolverdeling samen.

 

Klik op onderstaande afbeelding om te vergroten. 

Verschil in thema's

De Rekenkamer constateert dat Gedeputeerde Staten (GS) niet eenduidig aangeven waaruit de kwalitatieve balans bestaat. Ze noemen thema's, maar de wijze waarop de thema's terugkomen verschilt op meerdere manieren. Zo is er een verschil tussen thema's die GS zelf uitwerken en die ze noemen voor de woonagenda's. Dit verschil was er in de afgelopen jaren maar is er ook in de nieuwe koers Ruimte voor goed wonen 2018. GS noemen in deze koers vraaggericht en flexibel zijn, duurzaamheid, aanbod bestaande woningen laten aansluiten op de vraag en regionale aanpak als belangrijke opgaven. Voor de woonagenda's noemen GS andere thema's en daarin komt duurzaamheid niet meer terug. Daarnaast variëren de thema's die GS beschrijven in de beleidsstukken. In de begroting zet de provincie bij wonen vooral in op flexibiliteit en duurzaamheid. 

Afspraken woonagenda’s

De provincie Gelderland stelt samen met gemeenten en andere relevante partijen, zoals woningcorporaties, de regionale woonagenda’s op. In de woonagenda’s staan de woonambities in aantallen en kwaliteit voor de komende periode. Het doel van de woonagenda’s is de afspraken zo goed mogelijk aan te sluiten bij de regionale behoefte. De woonagenda’s zijn een belangrijk instrument om de balans op de woningmarkt te realiseren. De Rekenkamer merkt op dat GS maar in beperkte mate hun regierol hebben gepakt. De invulling lieten ze over aan de gemeenten. Ook werden er nauwelijks eisen gesteld aan de woonagenda’s. Dit maakte sturing op kwaliteit lastig. Mede daardoor zijn de verschillen tussen de agenda’s groter dan de verschillen tussen de regio’s rechtvaardigen. De Rekenkamer concludeert dat het college stappen zet om dit instrument te verbeteren, maar een structurele bewaking op de afspraken ontbreekt. De Rekenkamer adviseert GS om nadrukkelijker toe te zien op de afspraken uit de woonagenda’s. 

Beschrijving balans

De Rekenkamer stelt dat de provincie veel informatie over wonen beschikbaar stelt waar de gemeenten hun voordeel mee kunnen doen. Deze informatie is beschikbaar via de woningmarktmonitor. De monitor bevat onder meer informatie over bevolking, verhuizen, woningvoorraad, behoefte wonen en zorg, verkoop en verhuur. Ondanks de vele informatie is het lastig een goed beeld te verkrijgen van de ontwikkeling van de balans op de woningmarkt op provinciaal niveau. In de eerste plaats omdat de provincie niet duidelijk aangeeft waaruit die balans bestaat. In de tweede plaats omdat de provincie de koppeling tussen deze informatie en de provinciale doelen te beperkt maakt. De Rekenkamer adviseert dan ook om de koppeling tussen deze informatie en de provinciale doelen nadrukkelijker te maken.

 

Wonen: waar staat de provincie voor?

Hoofdconclusie

De provincie streeft naar een woningmarkt die kwantitatief en kwalitatief in balans is. De vraag of deze balans is verbeterd door de inzet van de provincie, is lastig te beantwoorden. Dit komt mede doordat GS weinig eenduidig en consequent uitwerken welke thema’s van provinciaal belang zijn en welke bijdrage de provincie daaraan geeft. Een belangrijk instrument voor GS om de balans te realiseren zijn de woonagenda’s die met gemeenten worden opgesteld. De Rekenkamer concludeert dat er stappen worden gezet om dit instrument te verbeteren. Tegelijkertijd is er de afgelopen jaren beperkt regie gevoerd op de woonagenda’s waardoor de verschillen groter zijn dan nodig.

Tot slot stellen GS veel informatie over wonen beschikbaar waarvan de waarde verhoogd kan worden door een koppeling met de doelen te leggen.

Conclusies

Aanbevelingen

Bestuurlijke behandeling